Οι παραδόσεις και η Παράδοση

Αν τον ρωτήσετε πού βρήκε δεκανίκι

Πώς λογαριάζει να βρει την άκρη δηλαδή

Θ’ αποκριθεί, γεννήθηκα στη Σαλονίκη

Και ξέρω απέξω τη διαδρομή

Δ. Σαββόπουλος, Η Ρεζέρβα.

 

Όταν μια μητέρα διδάσκει στο παιδί της να μιλάει, του παραδίδει τη γλώσσα.

Όταν το στηρίζει στα πρώτα του βήματα, του παραδίδει την τέχνη του βαδίσματος.

Με τον ίδιο τρόπο παραδίνουμε την τέχνη του ντυσίματος, του φαγητού, του παιχνιδιού, της προσευχής …

Ο αγρότης στον τόπο μας παραδίδει τα κτήματα στα παιδιά του. Αυτή η παράδοση στερείται νοήματος αν δεν τους έχει παραδώσει την τέχνη καλλιέργειας και διαχείρισής τους.

Παράδοση λέμε και τη διδασκαλία των μαθημάτων στα σχολεία. Εκεί παραδίνεται στη νέα γενεά με μεθοδικό τρόπο η γνώση της ανθρωπότητος.

Πολλά, τα περισσότερα, στη ζωή είναι παράδοση. Ο άνθρωπος χωρίς παραδόσεις είναι σχεδόν πεθαμένος και άχρηστος. Οι νευροβιολόγοι λένε ότι η συμπεριφορά μας καθορίζεται κατά 80% από πληροφορίες επίκτητες, οι οποίες είναι αποθηκευμένες στις νευρικές συνάψεις, και κατά 20% από την κληρονομικότητα. Το 80% της συμπεριφοράς μας, λοιπόν, και της ζωής μας  καθορίζεται απ’ ό, τι έχουμε παραλάβει από το περιβάλλον.

Η παράδοση προϋποθέτει άνθρωπο ικανό να παραδώσει και να έχει κάτι να παραδώσει αλλά και άνθρωπο να παραλάβει και να είναι αρκετά ευφυής ώστε να εκτιμήσει την αξία των όσων παρέλαβε έτοιμα.

Είναι απολύτως ανόητο να θέλει να ανακαλύψει κανείς μόνος του εξ αρχής όσα η ανθρωπότητα θησαύρισε σε χιλιετίες. Παρά ταύτα υπάρχουν και ανόητοι που το επιχειρούν ένεκα του εγωισμού τους. Αυτοί οι άνθρωποι είναι αυτοκαταστροφικοί και δεν μπορούν να χαρούν τη ζωή.

Η εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας βασίζεται ακριβώς στην παράδοση και τη διαδοχή: Κάθε επιστήμονας ή τεχνικός αφομοιώνει όσα φθάνουν ως αυτόν και δημιουργεί και κάτι νέο. Ύστερα αυτός με τη σειρά του παραδίδει μεθόδους και ευρήματα στους διαδόχους – επιγόνους.

Είναι άραγε όλες οι παραδόσεις καλές και χρήσιμες και ίσης αξίας; Όχι βέβαια. Υπάρχουν αξίες μεγάλες και αξίες μικρότερες. Υπάρχουν παραδόσεις που οδηγούν στη ζωή και παραδόσεις που οδηγούν στο θάνατο.

Η αξία της κάθε παράδοσης δοκιμάζεται σε στιγμές κρίσης. Ανώτερο κριτήριο είναι ο θάνατος. Ό, τι αντέχει στο θάνατο είναι πρώτη και μεγάλη αξία. Τα άλλα είναι δεύτερα. Και υπάρχουν στοιχεία περιττά και άχρηστα. Υπάρχουν και άλλα βλαβερά, από τα οποία πρέπει να φυλαχτεί κανένας.

Στη δική μας παράδοση πρώτη αξία είναι η Ορθοδοξία και δεύτερη η πατρίδα και ο πολιτισμός της: Γλώσσα, παιδεία, κείμενα, ιστορία κ.λπ. Η Ορθοδοξία είναι τρόπος και μέθοδος που διδάσκει το πώς κοινωνεί κανένας με το θεό, το Δημιουργό και Κύριο του κόσμου αλλά και νικητή του θανάτου.

Ο λαός μας αυτό το έχει γευθεί και το γνωρίζει εκ πείρας και ο ίδιος έχει κάνει την αξιολόγηση. Η συχωρεμένη γιαγιά μου Αργυρή το 1957, όταν έγιναν οι σεισμοί στην περιοχή των Φαρσάλων μπήκε στο σπίτι, έσωσε τα εικονίσματα και μόλις βγήκε το σπίτι κατέρρευσε.

Το ίδιο ακούμε ότι έκαναν και οι Μικρασιάτες πρόσφυγες το ’20. Έσωζαν μαζί τους μόνο τα εικονίσματα και τα άγια λείψανα. Με αυτά κεφάλαιο και τη χάρη του Θεού ξανάφτιαξαν τα πάντα.

Η Ορθοδοξία είναι μεγάλο μυστήριο και μεταδίδεται με απλό τρόπο. Ο Ν. Γ. Πεντζίκης έλεγε ότι είχαν στο σπίτι μια υπηρέτρια από τη Χαλκιδική, η οποία τον δίδασκε ότι τα νύχια που κόβει δεν πρέπει να τα πετά στα σκουπίδια αλλά τα ρίχνει στα λουλουδάκια. Γη είσαι και στη γη θα πας. Έτσι διδάχθηκε την ιερότητα του σώματός μας.

Εγώ μεγάλωσα το ’50 στα χωριά ανατολικά των Φαρσάλων. Λίγα βλέπαμε τότε πέρα από τη φύση, που περιέβαλλε το χωριό μας. Οι γονείς μας όμως μας μάθαιναν πως, για να βγεις στην κοινωνία, «βάζεις τα καλά σου». Αυτό φρόντιζε το σώμα και ετοίμαζε κατάλληλα και την ψυχή.

Παραμονή Κυριακών και εορτών πλενόμασταν, ώστε για την κοινή συνάντηση στη θεία ευχαριστία να είμαστε από κάθε άποψη έτοιμοι. Το ίδιο μας έλεγαν και για τα νύχια: να μην τα κόβουμε Τετάρτες και Παρασκευές.

Τετάρτη και Παρασκευή τα νύχια σου μην κόψεις

Την Κυριακή να μην πλυθείς αν θέλεις να προκόψεις!

Μεγάλη επίσης αξία είναι η πατρίδα. Είναι ο χώρος συνάντησης με τους συντοπίτες, τους συγγενείς, τους άλλους περιοίκους αλλά και κάθε άνθρωπο. Όταν λέμε πατρίδα δεν εννοούμε μόνο τον τόπο αλλά ένα σύνολο κωδίκων, συμπεριφορών και πολιτισμού, το οποίο σου διδάσκει να ζεις και να πορεύεσαι στα μικρά και τα μεγάλα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι προπάτορές μας σε όλη τη μακραίωνη ιστορία μας θυσιάζονταν υπέρ πατρίδος. Για όσους δεν έχουν το χάρισμα της πίστης πρωταρχική παράδοση είναι η πατρίδα.

Σήμερα, δυστυχώς, απεμπολούμε τις παραδόσεις με κάποια ιδέα – πρόσχημα. Θεωρούμε εαυτούς ανοιχτομάτηδες, προοδευτικούς, ελεύθερους, μη κομπλεξικούς είτε δεν ξέρω τι άλλο. Όμως με αυτά και μ’ αυτά τα προσχήματα η κοινωνία μας έχει γεμίσει άχρηστους άγαμους. Δεν είμαστε, δηλαδή, σε θέση ούτε να κάνουμε το αυτονόητο σε όλο τον κόσμο των θηλαστικών, δηλαδή, οικογένειες και τέκνα εις διαδοχήν γένους.

Μοιάζουμε μ’ εκείνους που πετάνε τα παλιά ρούχα, ενώ δεν έχουν εξασφαλίσει τα καινούρια. Μ’ εκείνους που πετάνε τη σόμπα ενώ δεν έχουν εξασφαλίσει τα ηλεκτρικά ή άλλα θερμοσώματα.

Αυτή είναι δυστυχώς η τύχη των ανθρώπων που δεν εκτιμούν και δεν σπουδάζουν και δεν αξιολογούν σωστά τις παραδομένες αξίες.

Σε κάποιο σημείο ο π. Παΐσιος γράφει πως εγκαταστάθηκε σε μια καλύβα και είδε ότι στον κήπο ήταν στερεωμένα παλούκια. Απόρησε με τον προκάτοχο του κελιού και τα αφαίρεσε. Στη συνέχεια διαπίστωσε ότι ο τόπος είχε γεμίσει φίδια. Τότε κατάλαβε ότι ο προκάτοχος είχε επισημάνει και κλείσει τις τρύπες απ’ όπου έβγαιναν.

Και συμπλήρωνε: Από τότε, ούτε καρφί δεν βγάζω αστόχαστα.

του Νικολάου Κατσιαβριά

2 σκέψεις σχετικά με το “Οι παραδόσεις και η Παράδοση

Σχολιασε και εσυ...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s