Εκλογές εν όψει

Σαράντος Ι. Καργάκος

Η συνθηματική αυτή φράση σε παραλλαγή μπορεί να δηλώνει εμφάνιση εχθρού ή φάρου ελπίδας. Με τις ερχόμενες εκλογές μπορούμε και να σωθούμε και να χαθούμε. Δεν θα υποδείξω στους ώριμους κατά τη σκέψη αναγνώστες της «Εστίας» τι να ψηφίσουν. Κάτι τέτοιο θα ήταν προσβλητικό και για μένα ατιμωτικό. Απλώς, όπως πάντα συνιστώ: φεύγετε την αναγνωρισιμότητα. Μην αφήνετε τα «μήντια» να διαλέγουν για σας πριν από σας.

Τότε τι νόημα έχει το κείμενο αυτό; Είναι απλό: θέλω να υπενθυμίσω κάτι που εδίδασκα παλιά. Όταν κάποτε ρωτήθηκε ο μεγάλος ιστορικός Ιούλιος Μισελέ, ποιο είναι το πρώτο κεφάλαιο της πολιτικής, αποκρίθηκε: -Η παιδεία. –Ποιο το δεύτερο; -Η παιδεία. –Και ποιο το τρίτο; – Η παιδεία. Όλα, σύμφωνα και με τον Πλάτωνα, αρχίζουν και τελειώνουν με την παιδεία. Διότι, αν αληθεύει το λεγόμενο ότι ο άνθρωπος είναι η παιδεία του, τότε πρέπει να ισχύει και το ακόλουθο: Η ποιότητα ενός κράτους καθορίζεται από την ποιότητα της παιδείας των πολιτών του. Δεν μπορούμε να απαιτούμε καλύτερο κράτος από τους πολίτες του.

Αν το πολίτευμα της δημοκρατίας ευδοκίμησε μόνον στην αρχαία Αθήνα, τούτο οφείλεται όχι τόσο στο γεγονός ότι οι Αθηναίοι είχαν μέση μόρφωση ανώτερη από κάθε άλλο λαό της εποχής τους αλλά κυρίως γιατί είχαν όραμα ανθρώπου. Η «καλοκαγαθία» ήταν ο στόχος της αθηναϊκής αγωγής. Αν, λοιπόν, η Ελλάς θα σωθεί, τούτο δεν θα εξαρτηθεί από τις επόμενες δόσεις του δανείου. Δάνεια κατά την τελευταία τριακονταετία πήραμε πολλά. Τα φάγαμε και, τελικά, αυτά μας … φάγανε! Η Ελλάς θα σωθεί από την παιδεία της, αρκεί η παιδεία αυτή να δείχνει το «Μονοπάτι του Σωστού Ανθρώπου», όπως έλεγαν οι ινδιάνοι προτού τους αφανίσουν οι «πολιτισμένοι», που ονομάσθηκαν Αμερικάνοι.

Όπως είπα πρόσφατα στην παρουσίαση ενός βιβλίου, ένα σωστό σχολείο δεν μπορεί να αγνοεί την αξία μιας τεχνοκρατικής παιδείας. Πρέπει να είσαι κάτοικος της «Πόλης των Τυφλών» για να το αρνείσαι αυτό. Αλλ’ η τεχνοκρατία δεν πρέπει να υποσκελίζει την παιδεία. Πρέπει να είναι ancilla, θεραπαινίδα της παιδείας. Αλλιώς τον ανθρώπινο θα υποκαταστήσει ο ηλεκτρονικός εγκέφαλος. Η παιδεία πρέπει να έχει σαν στόχο τον Άνθρωπο, χωρίς να αγνοεί τους αριθμούς. Άλλωστε, ο πρώτος μεγάλος παιδαγωγός της αρχαιότητας, ο Πυθαγόρας τους αριθμούς όρισε ως αρχή των πάντων, όχι για  να κάνει τους μαθητές του ικανούς για να ανοίξουν μπακάλικο, αλλά για να μπορούν με την παράλληλη διδασκαλία της μουσικής και της ηθικής εγκρατείας να πετύχουν την ευλογημένη αρμονία και να κάνουν τον κόσμο ( ο όρος είναι του Πυθαγόρα) πραγματικό κόσμο, που σημαίνει στολίδι, ομορφιά.

Θα έλεγα, λοιπόν, στον μέλλοντα πρωθυπουργό να γίνει, κατά το πρότυπο του Περικλή, ένας καλός του λαού παιδαγωγός. Και για να το πετύχει αυτό, θα του συνιστούσα να κάνει οδηγητικό άξονα της πολιτικής του τους στίχους του Παλαμά, που απευθύνονται στον Έλληνα Κυβερνήτη –οψέποτε παρουσιασθεί αυτός-,  προκειμένου να στεργιωθεί «το σαλεμένο της πολιτείας σπίτι». Ας τους θυμηθούμε:

«Του κάκου ιδρώνεις, έμπα σ’ άλλη στράτα.

Το νου μας πρώτα στύλωσε και χτίσε,

και πρώτ’ απ’ όλα αλφαβητάρι κράτα.

Δάσκαλος γίνε, αλήθεια αν ήρωας είσαι…»

Η Ελλάδα πήρε την κάτω βόλτα, όταν έπαψε να προσφέρει παιδεία εις ηρωισμόν και άρχισε να προσφέρει παιδεία εις μηδενισμόν και αμοραλισμόν. Πρέπει να γυρίσουμε πίσω, για να πάμε εμπρός. Πρέπει να ξαναδώσουμε παιδεία εις ηρωισμόν και όχι παιδεία φυγής προς το εξωτερικό. Η παρεχόμενη παιδεία έκανε τα παιδιά ανίκανα να ζήσουν στον τόπο τους ή να ζήσουν τον τόπο ή για τον τόπο τους.

Επί 50 και πλέον χρόνια δάσκαλος (ποτέ δεν έπαυσα να διδάσκω) δεν ήθελα τους νέους «δαμασίφρονες», δηλαδή με δαμασμένο χαρακτήρα. Δεν ήθελα παιδιά φρόνιμα. Ήθελα και θέλω παιδιά με γενναίο φρόνημα. Ήθελα και θέλω να τολμούν και να μπορούν να με ξεπερνούν. Γι’ αυτό ένα βιβλίο μου παλιό, το έχω αφιερώσει στους μαθητές μου που στάθηκαν οι καλύτεροι δάσκαλοί μου. ήθελα και θέλω οι μαθητές να αυτενεργούν, να μην κολλάνε στο ένα και μοναδικό βιβλίο που παράγει πνευματικό ραγιαδισμό, πνευματικό υποσιτισμό, αλλά να προσφεύγουν και σ’ άλλα βιβλία. Πάντα εδίδασκα: «Από δύο πέτρες βγαίνει τ’ αλεύρι».

Ας βάλουμε τέρμα στην «παπαγαλία» που σκοτώνει την αυτοβουλία και νεκρώνει την τάση για μάθηση, για περισσότερη μάθηση. Οι παλιοί μας δάσκαλοι απαγόρευαν την «παπαγαλία». Αρχή τους ήταν: «Πεσ’ τα με δικά σου λόγια». Όταν μαθαίνεις να μιλάς με δικά σου λόγια, μαθαίνεις να σκέπτεσαι και με δική σου σκέψη. Μαθαίνεις πώς να μαθαίνεις. Επί 35 χρόνια γράφω και φωνάζω: όχι στην «παπαγαλία», όχι στη δικτατορία του ενός και συνήθως κακογραμμένου ή ύποπτα «συσκευασμένου» βιβλίου. Αν η νέα πολιτική ηγεσία του μέχρι τώρα υπουργείου κακοπαιδείας δεν δώσει στη μάθηση ελευθερία, τότε μας περιμένει νέος «συνωστισμός» σε κάποιο γκρεμό. Ας ελπίσουμε ότι θα βάλουμε μυαλό.

3 σκέψεις σχετικά με το “Εκλογές εν όψει

  1. Καταρχήν ἀπο ᾽δῶ καί στό ἑξῆς θά προσπαθήσω νά ἐφαρμόσω τήν πρόταση του Γιάννη Ζουγανέλη καί νά γράφω σέ πολυτονικό. Πιστεύω θά συμφωνεῖ καί ὁ κ. Καργάκος. Μόνο νά μήν εἶναι πολύ αὐστηρός στήν βαθμολογία τοῦ γραπτοῦ μου. Αἰτοῦμαι λοιπόν περίοδο χάριτος. Περνάω στό κυρίως θέμα.
    Κατάλληλος νά κυβερνήσει εἶναι αὐτός πού, ἐνῶ ἔχει τίς ἱκανότητες, δέν ἐπιθυμεί νά κυβερνήσει. Πολύ φυσικά γεννιέται ἡ ἀπορία: Γιατί νά μήν ἐπιθυμεῖ ἐφ᾽ ὅσον μπορεῖ; α)Γιατί γνωρίζει καλά τούς κινδύνους πού συνοδεύουν τήν ἐξουσία καί β) γιατί θά στερηθεῖ σχεδόν ὅλα τά πολύτιμα πλεονεκτήματα τῆς ἁπλῆς ζωῆς.
    Ὅσον ἀφορᾶ τό πρῶτο, κυριότεροι κίνδυνοι εἶναι:
    Ἡ ἀλαζονεία.
    Ἡ ἄμεση περικύκλωση ἀπό παρατρεχάμενους κόλακες.
    Οἱ ἀσφυκτικές πιέσεις ἀπό τά μεγάλα συμφέροντα.
    Ὁ πειρασμός γιά ποικίλους συμβιβασμούς.
    Μέ μιά φράση ἡ καταπάτηση τῆς συνείδησης.
    Ὅσον ἀφορᾶ τό δεύτερο ἄς ἀναφέρουμε λίγα ἀπό τά πολλά:
    Ἡ ἀπομάκρυνση ἀπό ἀγαπητά πρόσωπα, οἰκογένεια, φίλους κλπ.
    Ἡ ἐξαφάνιση κάθε ἰδέας ἐλεύθερου χρόνου.
    Ἡ ἔνταξη σε πρωτόκολλα συμπεριφορᾶς και ἐμφανίσεως.
    Ἡ στενή παρακολούθηση μέχρι και λεπτομερείας τῆς προσωπικῆς ζωῆς ἤ μᾶλλον ἡ ὁλοκληρωτική της ἁπώλεια κ.α.
    Ὁ σοφός ἄνθρωπος πού ἔχει καταλάβει αὐτά βρίσκει ἄλλους τρόπους νά δουλέψει γιά τόν τόπο του, ἀθόρυβα και πολύ οὐσιαστικά. (Κι ἄν κάνει λίγο θόρυβο λέγοντας τά κάλαντα στούς δρόμους δέν πειράζει. Εἶναι τό ἀπαραίτητο διάλειμμα στόν σκληρό ἀγῶνα μας! Ἀλλά καί ἐλπίδα γιά τούς φίλους ἀκροατές μας)
    Ἐμεῖς λοιπόν τί θά κάνουμε; Ποιόν θά ψηφίσουμε;
    Προσωπικῶς προτείνω να στραφοῦμε πρός ἐκείνους πού διαισθανόμαστε ὅτι δέν νοιάζονται μόνο γιά τήν καρέκλα. Σέ ἐκείνους πού συνδυάζουν ὅσο γίνεται τήν ἀγάπη γιά τόν τόπο μας καί τήν αὐτοσυγκράτηση. Σέ ἐκείνους πού δέν μᾶς παραμυθιάζουν μέ γρήγορες καί εὔκολες λύσεις, ἀλλά δείχνουν κάποια διάθεση νά παλέψουν μαζί μέ ὅλους. Σ᾽ ἐκείνους πού τέλος πάντων μυρίζουν λίγο Θεό.
    Τέλος, ἄς εἴμαστε ἕτοιμοι γιά τήν ἑπόμενη μέρα. Ὅ,τι κι ἄν συμβεῖ νά συνεχίσουμε χαρούμενα καί σταθερά τήν ἀνηφορική πορεία μας. Γιά δύο λόγους: α) Γιατί ἡ Ἀνατολή πάντα φαίνεται ὡραιότερη ἀπό ψηλά καί β) Γιατί ὁ κόσμος ἀλλάζει, ὅταν ἀλλάζουμε ἐμεῖς.

    Μου αρέσει!

  2. Ἐν ὄψει ἐκλογῶν γράψαμε πολλά. Εἴπαμε ἀκόμη περισσότερα. Τώρα κάτι διαφορετικό. Πιό πρακτικό. Ἔχω δυό γείτονες. Ὁ ἕνας μεσοτοιχία. Ὁ ἄλλος στόν ἀποκάτω ὄροφο. Οἱ δυό τους ἔχουν κάποια κοινά. Μέτριο ἀνάστημα. Δέν σοῦ γεμίζουν τό μάτι. Ντύσιμο, στύλ, φωτογένεια, γενικότερη ἐμφάνιση κάτω ἀπό τήν βάση. Ἐντελῶς ἀκατάλληλοι γιά πολιτικοί. Ὁ πρῶτος γιατρός. Ὁ δεύτερος μηχανικός. Ὁ γιατρός δέν ἡσυχάζει λεπτό. Μαζί του, σάν γείτονας, ταλαιπωροῦμαι κι ἐγώ. Ἡ πόρτα στό σπίτι του δέν κλείνει ποτέ. Καί τό τηλέφωνο σέ 24ωρη δράση. (Ἄν δέν ἤμουν εὔκολος στόν ὕπνο ἀσφαλῶς θά ᾽χα ἀλλάξει σπίτι). Ἀμοιβή δέν ζήτησε ἀπό κανέναν. Τά βολεύει μέ τόν μισθό τοῦ νοσοκομείου. Ἤ μᾶλλον μέ τόν μισθό τοῦ νοσοκομεῖου βολεύει κι ἄλλους, ἐκτός οἰκογένειας. Ἀπό πελατεία καταλαβαίνετε. Ἄποροι, ἀνασφάλιστοι… ὅλα τά ὐψηλά εἰσοδήματα! Κι ὁ γιατρός ἀκούραστος. Ὁ ἴδιος πρός ὅλους. Προσεκτικός, ἀβίαστος, πρόσχαρος. Σκέφτομαι ὅτι πρέπει ν᾽ ἀλλάξω σπίτι. Δέν ἀντέχω τήν σύγκριση. Κοντά του ὄμως ἀντέχω τήν κρίση. Κι ἐγώ καί πολλοί ἄλλοι…

    Υ.Γ. Γιά τόν ἀποκάτω κάποια ἄλλη φορά, πρῶτα ὁ Θεός.

    Μου αρέσει!

  3. (Συνέχεια ἀπό τό προηγούμενο σχόλιο)
    Ὁ ἀποκάτω συγκάτοικος, ὁ μηχανικός, στήν πράξη ἔχει ἀλλάξει ἐπάγγελμα. Εἶναι ἡ βοήθεια τῶν ἀβοήθητων μαθητῶν. Δυνατοί καί ἀδύνατοι κοντά του βρίσκουν αὐτό πού θέλουν καί ὅποτε θέλουν. Ἐννοεῖται ἀφιλοκερδῶς. Καί ὄχι τώρα λόγω κρίσης. Πολύ πρίν τήν κρίση. Ἀναρωτιέμαι ποῦ τήν βρίσκει τόση ὄρεξη καί ὑπομονή. Αὐτός καί τά πραγματικά τούβλα θά τά κάνει κάμμια ὥρα νά λύνουν ἐξισώσεις.
    Τό κυριώτερο: κοντά του ὅσο πεσμένος κι ἄν εἶσαι, ἀλλάζεις διάθεση μέ τό ζόρι. Θέλοντας καί μή. Φεύγεις πετῶντας.
    Κι ὅλα αὐτά ἀθόρυβα. Κι ἄν κάνεις τό λάθος καί τούς πεῖς κάνα ἐπαινετικό λόγο κινδυνεύεις νά τ᾽ ἀκούσεις. Γιά νά μήν πῶ νά τίς ἀρπάξεις. Ὁ γιατρός εἰδικά εἶναι ὧρες-ὧρες ἀπροσδόκητα ἐπιθετικός. Κάτι θυμίζει ἀπό διά Χριστόν σαλούς. Μή μάθει ὅσα ἔγραψα, πραγματικά τήν ἔβαψα. Πάντως, χάρη σ᾽ αὐτούς ὑπάρχει ἀκόμη ἐλπίδα.

    Μου αρέσει!

Σχολιασε και εσυ...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s